Elementarz

Szkarlatyna u dzieci- objawy, leczenie, powikłania.

Szkarlatyna- inaczej płonica jest to choroba zakaźna będąca wynikiem ogólnoustrojowej reakcji organizmu na kontakt z określonym typem egzotoksyny wytwarzanej przez  bakterię – Streptococus pyogenes B-hemolizujący  z grupy A. Najczęściej chorują dzieci od 5–15 roku życia, które wrażliwe są na toksynę bakteryjną (erytrogenną)

 

Co to jest ten paciorkowiec beta-hemolizujący z grupy A?

Paciorkowce, inaczej streptokoki są to bakterie Gram dodatnie, które w zależności od rodzaju  odpowiedzialne są za wiele chorób (zapalenie gardła, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia, tkanki łącznej itp.).  Należy pamiętać, że wiele gatunków paciorkowców jest nieszkodliwe, co oznacza że mogą stanowić skład fizjologicznej flory jamy ustnej, skóry, przewodu pokarmowego człowieka i ich obecność nie wymaga leczenia.

W dzisiejszym artukule przybliżymy paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A- czyli Streptococcus pyogenes. Bakteria ta jest czynnikiem powodującym anginę, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie ucha środkowego, rzadziej liszajca, różę. Te szczepy bakterii, które produkują toksyny mogą powodować szkarlatynę, martwicze zapalenie powięzi lub zespół wstrząsu toksycznego.

No dobrze to przejdźmy do głównego tematu: SZKARLATYNY.

 

Jak można zarazić się szkarlatyną?

Głównym źródłem zakażenia jest człowiek chory, w mniejszym stopniu nosiciele paciorkowca.

Drogą zakażenia jest droga kropelkowa, bezpośredni kontakt ze śliną chorego lub wydzieliną z dróg oddechowych, rzadziej uszkodzona skóra.

Okres rozwoju choroby do czasu wystąpienia pierwszych objawów  (tzw. okres wylęgania)- wynosi od -1-7 dni.

 

Czy jest możliwość powtórnego zakażenia szkarlatyną?

Tak, wynika to z faktu istnienia różnych rodzajów toksyn wytwarzanych przez paciorkowce.  Przebycie choroby nie pozostawia również odporności przeciwko kolejnym zakażeniom paciorkowcami pod postacią – anginy, róży, liszaja.

 

Jak długo zaraża szkarlatyna?

Osoba chora wykazuje zakaźność do 24 godzin od zastosowania skutecznej antybiotykoterapii.  Pomimo, że objawy chorobowe w przebiegu szkarlatyny wycofują się u osób nieleczonych ok 5-7 dni to jednak celem redukcji szerzenia zakażenia oraz ochrony przed następstwem powikłań tak ważne jest włączenie odpowiedniego leczenia.

 

Objawy szkarlatyny :

Jak wspominałyśmy powyżej paciorkowce mogą wytwarzać różne toksyny i to właśnie od rodzaju toksyny i intensywności zakażenia możemy obserwować różne objawy chorobowe.

Najczęściej obserwujemy ostry początek, z towarzyszącymi wymiotami, dreszczami, osłabieniem, gorączką nawet do 40C.  Dziecko sprawia wrażenie bardzo chorego. Mogą wystąpić bóle brzucha i przejściowa biegunka.

Jeżeli szkarlatynie towarzyszy angina (bo nie zawsze płonicy towarzyszy zapalenie gardła) to dodatkowo oprócz zapalenia błony śluzowej gardła obserwujemy również bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich.

Jednak najbardziej charakterystycznym objawem szkarlatyny jest wysypka.

https://infekcje.mp.pl/problemywpraktyce/145915,12-letnia-dziewczynka-z-goraczka-nudnosciami-i-wysypka

 

Jak wygląda wysypka w szkarlatynie?

Jest to drobna wysypka plamkowa lub plamkowo- grudkowa. Pojawia się najczęściej 12-36  godzin od początku choroby, bardzo rzadko w  3-4 dniu.

Na początku zaczyna się od tułowia- okolica szyi, obojczyków potem w ciągu kilku dni rozprzestrzenia się odśrodkowo na pozostałe części ciała- szczególnie- doły pachowe, boczna powierzchnia lędźwi, zgięcia stawowe, wewnętrzna powierzchnia ramion i ud.  Ma charakter zlewający , a skóra podczas badania jest szorstka. Sama wysypka blednie podczas ucisku.

Gdzie jej nie zobaczymy ? Na powierzchniach dłoniowych i podeszwowych stóp.

Wysypka ustępuje po kilku godzinach lub po kilku dniach .Typowe dla płonicy jest pojawienie się drobnego złuszczania skóry. Przyjmuje się że po około 7 dniach łuszczy się skóra twarzy, po 2 tygodniach skóra tułowia, a po 3 tygodniach obserwujemy złuszczanie  skóry dłoni i stóp.

 

 Inne charakterystyczne objawy szkarlatyny omówimy w tabeli:

Trójkąt Fiłatowa

https://infekcje.mp.pl/problemywpraktyce/145915,12-letnia-dziewczynka-z-goraczka-nudnosciami-i-wysypka
Wolny od wysypki obszar wokół ust.

Objaw Pastii

https://podyplomie.pl/pediatria/12158,plonica?page=2
Występujące na skórze w miejscach uciśniętych czerwone linie głównie w zgięciach stawowych.
Język malinowy- truskawkowy

https://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_malinowy

początkowo w przebiegu szkarlatyny język pokryty jest białym nalotem , który ulega samoistnemu oczyszczaniu od drugiej doby trwania choroby. Oczyszczanie rozpoczyna się od czubka i brzegów i powoduje uwidocznienie obrzękniętych brodawek na powierzchni języka- co sprawia , że język ma wygląd truskawki- maliny.

 

„szkarłatnie zabarwione gardło”Gardło w szkarlatynie jest „płonące”, na błonie śluzowej jamy ustnej obserwujemy żywoczerwone lub krwotoczne plamki zwłaszcza na łukach podniebiennych oraz podniebieniu miękkim.

 

Powikłania szkarlatyny :

-gorączka reumatyczna- zwykle po 19 dniach od zakażenia;

-popaciorkowcowe kłebkowe zapalenie nerek- 10 dni po anginie i do 3 tygodni po zakażeniu skóry i tkanki podskórnej;

-ropnie okołomigdałkowe;

– odczynowe zapalenie stawów;

-pląsawica Sydenhama.

Pamiętaj ! W przypadku podejrzenia szkarlatyny konieczna jest wizyta u lekarza – ze względu na konieczność włączenia odpowiedniego leczenia.

Zgłoś się również do pediatry w późnej fazie choroby np. w fazie złuszczania skóry- cele wykluczenia możliwych powikłań.

 

Rozpoznanie:

Szkarlatynę rozpoznajemy na podstawie obrazu klinicznego oraz jeśli to możliwe- mikrobiologicznego potwierdzenia zakażeniem paciorkowcem z grupy A.

Jeżeli szkarlatyna przebiega z ostrym zapaleniem gardła złotym standardem jest posiew wymazu z gardła (czułość- 90-95%).

Jeżeli płonica współistnieje ze zmianami ropnymi –wykonuje się wymaz z widocznych zmian skórnych.

Rozpoznanie szkarlatyny nie jest wskazaniem do wykonywania u członków rodziny lub w  grupie kolegów- posiewów z gardła oraz stosowania profilaktyki antybiotykowej.

 

A co to ASO?

ASO-jest to test, który  wykrywa swoiste przeciwciała przeciwko enzymowi produkowanemu przez paciorkowce (tzw.streptolizynie O). Przeciwciała te pojawiają się w organizmie po kontakcie z bakterią. ASO przydatne jest do potwierdzenia przebycia zakażenia paciorkowcowego a nie do rozpoznania ostrego okresu choroby. Szczególnie oznaczenie miana antystreptolizyny jest przydatne u chorych z powikłaniami zakażeń paciorkowcowych.

Pamiętaj! Podwyższone miano ASO bez innych objawów nie świadczy o chorobie.

 

Jak leczymy szkarlatynę?

Leczenie choroby opiera się na :

  • Podaży antybiotyku-nawet w postaciach o łagodnym przebiegu
  • Odpowiedniej diety dla chorób gorączkowych
  • Odpoczynku w łóżku
  • Zwolnienie z zajęć szkolnych w ostrym okresie
  • Izolacja chorego przez pierwsze 24 godziny od włączenia odpowiedniej antybiotykoterapii
  • Odpowiednia higiena (wypranie ubrań i pościli chorego w temp 90C)
  • Dezynfekcja rąk

 

A jeśli to nie szkarlatyna to co….?

Szkarlatynę należy różnicować z następującymi jednostkami chorobowymi :

  • Zespół szkarlatynopodobny w przebiegu zakażenia gronkowcem złocistym
  • Odczyny polekowe
  • Choroba Kawasaki
  • Trzydniówka
  • Różyczka
  • Zakażenie enterowirusowe
  • Rumień zakaźny- w początkowej fazie zmian skórnych.

 

 

 A czy wasze maluchy chorowały na szkarlatynę? 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *