odra
A co gdy ...?,  Szczepienia

Odra atakuje…….

Odra – bardzo zakaźna i groźna choroba wirusowa, zapomniana na wiele lat z uwagi na wprowadzone szczepienia ochronne. Dziś przypominamy sobie o tej chorobie znowu i to dlatego, że odra stała się realnym zagrożeniem. Środowiska antyszczepionkowe, rodzice, którzy nie zgadzają się na szczepienia swoich dzieci, ruchy emigracyjne osób nieszczepionych to tylko niektóre przyczyny pojawienia się ognisk epidemii.  Skąd wiedzieć, że to właśnie odra? Jakie są jej objawy? Jakich powikłań możemy się obawiać? Na czym polega profilaktyka poekspozycyjna? Jakie są metody leczenia? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w dzisiejszym wpisie…

 

W mediach, aż huczy od doniesień na temat nowych zachorowań na odrę. Według Głównego Inspektora Sanitarnego w Polsce w okresie od 1 stycznia do 31 października 2018 r. odnotowano już 144 przypadki zachorowań. Porównując z rokiem ubiegłym, w którym zgłoszono 58 zachorowań można zauważyć, że problem jest dość istotny i odra staje się coraz bardziej realnym zagrożeniem.

 

Żeby wiedzieć jak się przed nim chronić, musimy najpierw poznać przeciwnika.

No to zaczynamy…

 

 

Informacja o przeciwniku :

WIRUS ODRY – RNA wirus z rodziny Paramyxoviridae.

Miejsce atakuUkład limfatyczny (węzły chłonne, tkanka limfatyczna) oraz nabłonek dróg oddechowych
RezerwuarCzłowiek
Droga przenoszeniaDroga kropelkowa (podczas kaszlu, kichania) oraz przez kontakt z zakaźnymi wydzielinami (z nosa lub gardła osoby zakażonej)
Okres wylęganiaŚrednio od 8-18 dni.
Okres zakaźnościOsoba chora zakaża od momentu pojawienia się objawów zwiastunowych (prodromalnych) do 3-4 dni od wystąpienia osutki.

Ponadto wirus w powietrzu i na skażonych przedmiotach potrafi wykazywać swoją zakaźność nawet  do 2 godzin.

 

Aby bardziej zobrazować wysoką zaraźliwość wirusem odry posłużymy się liczbami:

 

1 osoba chora na odrę może zakazić od 15-20 osób. W porównaniu z  wirusem grypy – chory na grypę zaraża 1-2 osób.

 

No dobrze – to po czym rozpoznać, że to odra???

 

Objawy kliniczne:

 

Przebieg odry możemy podzielić na dwa okresy:

 

  1. Okres zwiastunowy (nieżytowy)
  2. Okres osutkowy.

 

Objawy zwiastunowe (prodromalne)  trwają najczęściej 3-5 dni i przypominają  objawy grypopodobne (takie jakie obserwujemy w każdej infekcji wirusowej) :

  • Bardzo wysoka gorączka (do 40C) – trwająca 1-7 dni
  • Katar i suchy kaszel
  • Zapalenie spojówek z obrzękiem powiek i towarzyszącym światłowstrętem, łzawieniem.
  • Złe samopoczucie.

Objawem patognomicznym (z pewnością wskazującym na odrę) jest obecność plamek Koplika. Są to szaro-białawe grudki na błonie śluzowej policzków pojawiające się w okolicy zębów przedtrzonowych. Kiedy możemy je zaobserwować? Zazwyczaj pojawiają się 1-2 dni przed wystąpieniem osutki i mogą się utrzymywać do 1-2 dni po jej wystąpieniu.

Pamiętaj brak plamek Koplika  nie wyklucza odry !!!

 

https://www.mp.pl/szczepienia/choroby/choroby_odra/92983,odra

 

 

Po okresie zwiastunowym pojawia się okres osutkowy – wysypka żywoczerwona, która pojawia się na początku na głowie (czoło, poniżej linii włosów, za uszami- NIE OBEJMUJE SKÓRY OWŁOSIONEJ!!), następnie przechodzi na tułów i kończyny. Wysypka w odrze nie swędzi.  Wykwity mają tendencję do zlewania się ze sobą i stopniowo zanikają po 3-7 dniach (w takiej samej kolejności w jakiej się pojawiły, czyli od góry do dołu). Pojawiają się brunatne przebarwienia przypominające skórę lamparta oraz obserwujemy delikatne złuszczanie naskórka w miejscu osutki.

 

 

https://www.mp.pl/interna/image/B16.016_6771.
https://www.mp.pl/szczepienia/choroby/choroby_odra/92983,odra
https://www.mp.pl/interna

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wysypka w odrze ma charakter zstępujący.  Zgodnie z dostępną literaturą możemy zauważyć pewien charakterystyczny przebieg czasowy:

1 doba – wysypka pojawia się na twarzy w okolicy uszu;

2 doba – wysypka przechodzi na tułów;

3 doba – zmiany pojawiają się na kończynach górnych i dolnych;

Od 4 doby – wysypka blednie w takiej samej kolejności w jakiej się pojawiła, na początku na twarzy. Następnie w 5 dobie – na tułowiu i kończynach.

 

 Inne objawy towarzyszące zachorowaniu na odrę:

  • Zapalenie gardła,
  • Powiększenie węzłów chłonnych
  • Wymioty
  • Biegunka
  • Jadłowstręt

 

Można by było pomyśleć czego się bać… parę dni gorączki, kilka dni wysypki, która potem ustępuje… można jakoś przeżyć! Ale niestety to najlepszy scenariusz przebiegu odry i niestety, nie zawsze tak jest. Uznaje się, że nawet u 40% chorych na odrę rozwijają się groźne powikłania. I to właśnie tych powikłań boimy się najbardziej.

 

U 1 na 5 chorych odra będzie miała ciężki przebieg.

Powikłania odry:

1) zapalenie ucha środkowego – u 7-9 ze 100 dzieci rozwija się zapalenie ucha środkowego, które może doprowadzić nawet do utraty słuchu

2) zapalenie płuc- 1-6%- stanowi najczęstszą przyczynę zgonów w wyniku odry u małych dzieci,

3) zapalenie mózgu – 1 na 1000 chorych na odrę może rozwinąć ostre zapalenie mózgu z towarzyszącym obrzękiem mózgu, które może doprowadzić do trwałych następstw neurologicznych – drgawek, głuchoty, czy niepełnosprawności,

4) zaburzenia wzroku – zapalenie rogówki, ślepota; dotyczy najczęściej dzieci niedożywionych ze znacznymi niedoborami witaminy A.

5) podostre stwardniające zapalenie mózgu – SSPE – śmiertelne uszkodzenie mózgu, które może rozwinąć się nawet kilka lat po przebytej odrze (średnio 7 lat od przebycia choroby).

6) wtórne zakażenia bakteryjne.

 

1 na 1000 pacjentów umiera w wyniku zakażenia wirusem odry.

 

Do grup ryzyka rozwoju powyższych powikłań (w tym najcięższego – zgonu) z powodu zachorowania na odrę zaliczamy:

 

  • Niemowlęta i małe dzieci (zwłaszcza dzieci niedożywione, z niedoborami witaminy A)
  • Kobiety w ciąży
  • Osoby z niedoborami odporności.

 

Uznaje się, że niemowlęta do 6. miesiąca życia, których matki chorowały na odrę lub były przeciwko niej szczepione, są chronione przez przeciwciała matczyne.

 

Leczenie odry

 

Jak leczyć osoby chore na odrę?? No i tutaj mamy problem, ponieważ nie ma leczenia przyczynowego – nie dysponujemy cudownym lekiem na wirusa odry (nawet ten znany lek przeciwwirusowy z reklamy nic tu nie pomoże).

W przypadku zachorowania jedyną formą leczenia jest leczenie objawowe, tj. stosowanie leków przeciwgorączkowych, odpoczynek w łóżku, nawodnienie, prawidłowe odżywienie (suplementacja witaminy A zwłaszcza w przypadku osób niedożywionych), antybiotykoterapia (tylko w przypadku nadkażeń bakteryjnych). I to tyle co możemy zrobić w przypadku zakażenia… Niewiele prawda?

 

Ale istnieje metoda która chroni nas przed zakażeniem – tzw. profilaktyka pierwotna- w postaci szczepienia ochronnego przeciwko odrze  (skuteczność sięga 99%).

 

Zgodnie z kalendarzem szczepień na rok 2019:

 

Szczepienie podstawowe przeciwko ODRZE, ŚWINCE i RÓŻYCZCE należy wykonać w 13 miesiącu życia. Natomiast szczepienia przypominające w 6 (od 2019 roku) lub 10 roku życia (do czasu osiągnięcia przez aktualne 6-latki wieku 10 lat).

 

Na czym polega profilaktyka poekspozycyjna? 

 

W przypadku narażenia na odrę stosuję się tzw. profilaktykę poekspozycyjną , która obejmuję metody swoiste i nieswoiste.

 

Metody nieswoiste:

 

  1. Zgłoszenie podejrzenia zachorowania do Państwowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej- gdy lekarz podejrzewa odrę na podstawie obrazu klinicznego (przedstawionego powyżej). Natomiast żeby potwierdzić rozpoznanie należy wykonać badania laboratoryjne – (serologiczne) w kierunku odry, finansowane przez PSSE.

 

  1. Izolacja chorego przez 4 dni od wystąpienia wysypki, a w przypadku osób nieszczepionych, które miały kontakt z osobą chorą na odrę przez cały okres wylęgania.

 

Uwaga! W przypadku powikłań odry chory nie wymaga izolacji (chory nie zakaża osób z  kontaktu).

 

Metody swoiste:

 

  1. Szczepienie ochronne (MMR) – wykonywane u osób nieszczepionych lub zaszczepionych tylko 1 dawką szczepionki. Powinno być przeprowadzone w ciągu 72 godzin od kontaktu z osobą chorą. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego szczepionkę MMR można zastosować od ukończenia 9 miesiąca życia. Szczepienie poekspozycyjne może zapobiec zachorowaniu lub załagodzić przebieg zakażenia wirusem odry.

 

  1. Immunoglobuliny – tzw. immunoprofilaktyka bierna stosowana u osób podatnych na zachorowanie po kontakcie z chorym (grupy ryzyka – przedstawione powyżej) oraz w sytuacji, gdy od kontaktu z chorym upłynęły >72 godziny (immunoglobuliny można stosować do 6 dni po kontakcie z chorym). W Polsce dostępne są preparaty gammaglobulin do podania dożylnego.

 

Uwaga! Wszystkie osoby bez przeciwwskazań do szczepienia, którym wcześniej podano immunoglobuliny, należy później zaszczepić. W przypadku domięśniowego podania immunoglobulin szczepienie MMR można wykonać po upływie 6 miesięcy, a po podaniu dożylnym – po 8 miesiącach. Należy pamiętać, ze po zastosowaniu immunoglobulin okres wylęgania odry może się wydłużyć maksymalnie o tydzień.

 

Należy jednak zdawać sobie sprawę, że profilaktyka poekspozycyjna (czyli wszystkie powyższe metody) nie są tak skuteczne jak profilaktyka przed ekspozycją na zakażenie – czyli szczepienia ochronne wykonywane zgodnie z kalendarzem szczepień. Dlatego drogi rodzicu : ZASZCZEP W SOBIE CHĘĆ SZCZEPIENIA !!!!

 

To już wszystko, co przygotowałyśmy na dziś. Mamy nadzieję , że wpis odpowiedział na wszystkie wasze pytania i rozwiał wątpliwości odnośnie zapobiegania chorobie i konieczności prowadzenia szczepień ochronnych przeciwko odrze. A jeśli jednak coś jest niejasne – zapraszamy do komentowania! No i oczywiście – udostępniania! Może ktoś z Waszych znajomych nie wie jeszcze, jak groźna potrafi być odra…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *