karmienie piersią
Bobasy,  Lubimy zdrowo zjeść

Karmienie piersią – jak nie dać się zwariować?

Karmienie piersią to bez wątpienia najkorzystniejszy sposób żywienia dziecka w pierwszych miesiącach życia. Jak się za to zabrać, jak często karmić dziecko, jak długo kontynuować karmienie piersią, jakie są jego zalety i jak przechowywać mleko kobiece? Pytań dotyczących laktacji jest wiele, dziś odpowiadamy na część z nich!

 

 

Dlaczego warto karmić piersią? Zalety karmienia piersią.

 

Karmienie piersią z pewnością sprzyja rozwojowi wyjątkowej więzi matki z dzieckiem. Mleko kobiece zawiera ogromną ilość składników niezwykle korzystnych dla zdrowia dziecka i wpływających na nie w odleglejszej perspektywie. M.in. przeciwciała (szczególnie bogata jest w nie siara, czyli „pierwsze mleko”, które produkowane jest po porodzie), czy czynniki stymulujące układ odpornościowy, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne.

 

Długo można wymieniać korzyści płynące z karmienia piersią. Najważniejsze z nich to z pewnością:

dla dziecka

  • rzadsze występowanie lub łagodniejszy przebieg
    • zakażeń przewodu pokarmowego (dzieci karmione piersią zapadają na te infekcje zdecydowanie rzadziej),
    • zakażeń dróg oddechowych,
    • zapaleń ucha środkowego,
    • bakteryjnych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych,
    • sepsy,
    • zakażeń układu moczowego,
    • martwiczego zapalenia jelit,
  • prawdopodobnie mniejsze ryzyko (dane te wymagają dalszych badań)
    • zespołu nagłego zgonu niemowląt (tzw. śmierć łóżeczkowa, SIDS, wpływ na ryzyko zgonu w tym mechanizmie ma również palenie papierosów, więcej pisałyśmy o tym w poście dotyczącym palenia papierosów w ciąży),
    • cukrzycy typu 1 i typu 2,
    • chłoniaka, białaczki,
    • nadwagi i otyłości,
    • podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi,
    • chorób alergicznych.

 

Korzyści dla matki to m.in.:

  • mniejsze ryzyko krwawienia po porodzie,
  • szybszy powrót do wagi sprzed ciąży (naprawdę!),
  • mniejsze ryzyko zachorowania na raka jajnika i raka macicy po menopauzie,
  • mleko jest zawsze dostępne i ciepłe, nie wymaga specjalnego przygotowywania (co ma znaczenie zwłaszcza w nocy…),
  • karmienie piersią jest BEZPŁATNE!

 

Jak w ogóle karmić piersią?

 

Jak często karmić dziecko?

 

Kwestia tego co ile karmić noworodka to częste pytanie świeżo upieczonych rodziców. Początkowo, dziecko może wymagać częstszego przystawiania do piersi, ponieważ jego mały żołądek mieści zaledwie ok. 5-10 ml pokarmu. Uważa się, że w początkowym okresie życia dziecka maluch powinien być karmiony na żądanie. Aczkolwiek polskie zalecenia podkreślają, iż nie udowodniono w badaniach przewagi karmienia na żądanie nad karmieniem w ustalonych odstępach czasu. W pierwszych tygodniach życia dziecka możesz się spodziewać ok. 8-12 karmień w ciągu dnia. Niektóre dzieci wymagają karmienia nawet co godzinę. Z czasem okres pomiędzy karmieniami wydłuża się.

 

Skąd wiedzieć, że dziecko jest głodne?

 

Wbrew powszechnej opinii – płacz jest późną oznaką głodu dziecka. Dziecko sygnalizuje uczucie głodu poprzez zwiększoną aktywność, otwieranie ust, wysuwanie języka i odruch szukania. Czasem zdarza się, że rodzice mylnie interpretują każdy płacz czy niepokój jako sygnał głodu, co może sprzyjać przekarmianiu dziecka i ulewaniom (TU więcej o ulewaniach). Nie wpadaj w panikę, gdy dziecko płacze, obserwuj swojego malucha (biorąc pod uwagę podane wyżej wczesne sygnały głodu) i z pewnością nauczysz się, jak odróżnić objawy głodu od marudzenia.

 

Ile powinno trwać karmienie?

 

Nie ma ustalonego czasu, przez jaki dziecko powinno ssać pierś. Uważa się, że aby opróżnić pierś, dziecko powinno ją ssać przynajmniej przez 10 minut. Krótsze karmienie piersią oraz przedłużające się (ponad 40 minut) mogą wymagać porady laktacyjnej. Czas karmienia zależy od nasilenia głodu, temperamentu, szybkości wypływu mleka z piersi, czy umiejętności ssania dziecka, średnio wynosi 16 minut. Nie porównuj więc pod tym katem swojego malucha z dzieckiem koleżanki!

Początkowo, po przystawieniu do piersi, maluch będzie ssał przez moment i dopiero po chwili nastąpi wypływ pokarmu z piersi, pojawią się rytmiczne ruchy ssania i połykania. Natomiast dziecko najedzone samo wypuszcza pierś. Jeśli jednak zasypia z brodawką w buzi, wysuń ja delikatnie z ust dziecka. W czasie snu bobas może sprawiać wrażenie wciąż jedzącego, gdy co jakiś czas wykonuje rytmiczne ruchy ssania – jednak w tym czasie nie pobiera już pokarmu (podobne ruchy ssania można zauważyć u dzieci śpiących ze smoczkiem).

 

Skąd wiedzieć, że pierś jest opróżniona, a dziecko najedzone?

 

Po prawidłowym karmieniu piersią powinnaś odczuwać jej rozluźnienie. Sygnałami świadczącymi o sytości u noworodka czy niemowlaka jest zaśnięcie lub spokojne czuwanie, dziecko jest zadowolone. W monitorowaniu efektywności karmienia piersią przede wszystkim kierujemy się przyrostem masy ciała – to prawidłowy rozwój dziecka jest najważniejszy!

 

Jak długo karmić piersią?

 

Zgodnie z aktualnymi polskimi zaleceniami, wyłączne karmienie piersią należy kontynuować przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka. Wyłączne oznacza, iż dziecko przyjmuje tylko mleko kobiece (albo w sposób naturalny albo odciągnięte), a jeśli jest taka potrzeba – również witaminy lub leki. Jeśli chcesz karmić dziecko piersią tak długo – nie obawiaj się! W pierwszym półroczu życia dziecka mleko kobiece w pełni zaspokaja wszystkie potrzeby niemowląt. Co więcej, jego skład jest ściśle dopasowany do wymagań rozwijającego się organizmu. Natura wie, co robi!

 

Zalecenia europejskie dopuszczają możliwość karmienia wyłącznego przez 6 miesięcy lub karmienia pełnego, czyli poza piersią dziecko może przyjmować wodę, napoje na bazie wody, czy herbatkę.

 

Jak jednak interpretować wytyczne dotyczące rozszerzania diety niemowląt (więcej w TYM poście), które mówią, że pokarmy można wprowadzać już po 17 tygodniu życia? Oczywiście to do Ciebie należy wybór, kiedy zdecydujesz się podać maluchowi nowy pokarm. Wpływ na to ma wiele czynników – gotowość dziecka do przyjmowania nowych produktów, nabycie umiejętności żucia i jedzenia z łyżeczki, czy siedzenia z podparciem i kontroli ruchów głowy i szyi. Niektóre dzieci (np. w przypadku słabszego przyrostu masy ciała, czy większego ryzyka niedoboru żelaza) mogą wymagać wcześniejszego włączenia pokarmów uzupełniających.

 

Dopajanie

 

Nie ma potrzeby dopajania niemowląt karmionych wyłącznie piersią. Podawanie dodatkowo wody, czy herbatki może skutkować mniejszą ilością karmień i zaburzyć naturalny proces laktacji. Jak pisałam wyżej – w pierwszym półroczu życia maluszka mleko mamy całkowicie zaspokaja jego potrzeby.

 

Kiedy zakończyć karmienie piersią?

 

W tej kwestii brak jest zgodności. Według zaleceń WHO karmienie piersią należy kontynuować przez 2 lata. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii – co najmniej przez 12 miesięcy. Z kolei zalecenia europejskie mówią – tak długo jak pragną tego matka i dziecko.

 

A co, jeśli Twoje dziecko było karmione piersią krócej?

 

Jeśli nie miałaś możliwości karmić dziecka tak długo, pamiętaj, że zgodnie ze stanowiskiem środowisk naukowych, nawet częściowe (czyli z towarzyszącym podawaniem produktów uzupełniających) lub krótsze karmienie piersią są korzystne. Generalnie – warto karmić piersią jak długo możesz, ale ważne jest też, by zachować zdrowy rozsądek. Czasem zdarza się, że dziecko gorzej przybiera na masie i nie rozwija się prawidłowo. Spróbuj wtedy odciągnąć pokarm, by zobaczyć, ile faktycznie go jest – może być tak, że Twoje dziecko „wisi na cycku” godzinami, ale wcale nie przekłada się to na ilość dostępnego i zjedzonego pokarmu. Możesz wówczas skorzystać z porady doradcy laktacyjnego, najczęściej przyczyną problemów z karmieniem jest nieprawidłowa technika, czy potrzeba stymulacji laktacji. Pamiętaj o tym, by zbyt pochopnie nie porzucić karmienia piersią! Jeśli jednak mimo porady laktacyjnej karmienie piersią nadal nie jest efektywne, a Twój pediatra zaproponuje włączenie mleka modyfikowanego jako uzupełnienie karmienia piersią – pamiętaj, że to prawidłowy rozwój dziecka (który określamy w dużej mierze na podstawie przyrostu masy ciała) jest najważniejszy! Oczywiście podtrzymanie laktacji nawet w niewielkiej ilości będzie korzystne dla dziecka, ale pamiętaj, by nie popadać w skrajność i nie bronić się przed mlekiem modyfikowanym tylko z powodu wszechobecnej w mediach propagandy karmienia piersią (nie zrozum mnie źle – karmienie piersią jest rzecz jasna najbardziej korzystne dla dziecka, jednak jeśli dostępna ilość pokarmu nie daje możliwości prawidłowego rozwoju – naturalnym jest, że należy dziecko dokarmiać innym sposobem. Na marginesie – nie może to być ani mleko krowie, ani kozie. Więcej o mlekach pochodzenia zwierzęcego w poście o rozszerzaniu diety niemowląt).

 

Karmienie piersią po porodzie i banki mleka kobiecego.

 

Najlepiej, jeśli jest to możliwe, by pierwsze karmienie dziecka odbyło się w ciągu godziny po porodzie, w czasie tzw. kontaktu „skóra do skóry”. Umożliwia to kolonizację przewodu pokarmowego noworodka korzystną (z punktu widzenia dalszego rozwoju) florą bakteryjną.

Zgodnie ze wspólną polityką WHO i UNICEF, podanie w Oddziale Położniczym dziecku pokarmu lub napoju innego niż mleko matki powinno być uzasadnione względami medycznymi. Jeśli z pewnych względów nie możesz podjąć karmienia piersią po porodzie – możesz rozważyć skorzystanie z mleka oddanego do banku mleka kobiecego. Pierwszeństwo w dostępie do zbankowanego mleka maja wcześniaki, czy dzieci urodzone z ciężką wadą – wówczas mleko kobiece traktowane jest nie tylko pokarm, ale również jako lek! TUTAJ znajdziesz wszystkie informacje.

 

Kiedy nie można karmić piersią?

 

Przeciwwskazania bezwzględne dotyczące dziecka są dwa: galaktozemia i wrodzony niedobór laktazy (choroba bardzo rzadka, opisano kilkadziesiąt przypadków, nie myl z przejściowym niedoborem laktazy!). W sytuacjach, w których ssanie piersi może stanowić dla dziecka zbyt duży wysiłek (np. ciężka wada serca, czy rozszczep podniebienia), można maluchowi podać odciągnięty pokarm. Dla dzieci z rozszczepem podniebienia dostępne są specjalne smoczki i butelki.

 

Karmienie piersią jest przeciwwskazane, gdy matka jest zakażona wirusem HIV (zalecenie dla krajów rozwiniętych – Polska aktualnie się do nich zalicza) lub HTLV-1 albo 2, choruje na gruźlicę (karmienie piersią można wznowić po co najmniej 2 tygodniach leczenia), przyjmuje niektóre leki lub jej ciężka choroba psychiczna uniemożliwia karmienie lub odciąganie pokarmu.

 

Jak karmić piersią? Pozycje karmienia piersią.

 

Technika i pozycje karmienia piersią mają kluczowy wpływ na komfort matki i dziecka i efektywność żywienia malucha. Nie ma jednej uniwersalnej pozycji – musicie znaleźć swoją, w której Mamie będzie wygodnie, a bobas spokojnie będzie mógł ssać pierś.

 

Na stronie Fundacji Bank Mleka Kobiecego znajdziesz broszurę z poradami, dotyczącymi technik i pozycji karmienia piersią (od strony 3).

 

Karmić z jednej, czy obu piersi?

 

Generalnie – przystaw dziecko do jednej piersi, a jeśli maluch opróżni pierś i ma ochotę na więcej mleka (aktywnie szuka brodawki, otwiera usta) – przystaw dziecko do drugiej. Nie zaleca się karmienia naprzemiennego, ponieważ początkowa porcja pokarmu jest mniej kaloryczna. Jeśli obserwujesz u siebie nadprodukcję pokarmu (pamiętaj, że nadprodukcja pokarmu jest obserwowana u większości kobiet po porodzie i wymaga częstego przystawiania dziecka do piersi, by uniknąć zastoju) – możesz karmić tylko z jednej piersi, natomiast jeśli masz mało pokarmu – karmienie z obu piersi stymuluje jego produkcję.

 

Odciąganie i przechowywanie pokarmu

 

Odciągać pokarm możesz ręcznie lub za pomocą laktatorów – ręcznych, mechanicznych, czy elektrycznych. Pamiętaj o dokładnym umyciu i wyparzeniu laktatora przed użyciem! W przypadku nadmiernej produkcji mleka odciąganie zapobiega zastojowi pokarmu, jednak pamiętaj, że stymulacja poprzez odciąganie może prowadzić do jeszcze bardziej intensywnego wydzielania pokarmu! Często wystarczy odciągnąć niewielką ilość mleka między karmieniami, by poczuć ulgę. Natomiast w przypadku, gdy Twoje piersi produkują mało pokarmu (pozorny niedobór może pojawić się w ciągu kilku dni po porodzie – nie zniechęcaj się zbyt szybko! Pomóc mogą wówczas częste karmienie piersią i porada laktacyjna) możesz stymulować piersi, odciągając pokarm.

Jednorazowo odciąganie trwa ok. 20-30 minut:

 

  1.  Odciągaj pokarm przez 5-7 minut z jednej piersi i następnie przez 5-7 minut z drugiej.
  2.  Następnie 3-5 minut z pierwszej piersi i 3-5 minut z drugiej.
  3.  Na koniec 2-3 minuty z pierwszej i 2-3 minuty z drugiej.

 

Odciągnięty pokarm możesz przechowywać w lodówce lub zamrozić. Pojemniki do przechowywania mleka muszą być umyte i wyparzone oraz muszą posiadać odpowiedni atest. Wykonane mogą być z szkła, polisulfonianu lub polipropylenu.

 

Przechowywanie pokarmu:

 

Mleko świeże
  • gdy w otoczeniu panuje temperatura pokojowa (czyli +19 – +25 C) pokarm najlepiej wykorzystać w ciągu 4 godzin, maksymalnie 6-8,
  • w temperaturze +25 do +37 C świeży pokarm kobiecy należy przechowywać jak najkrócej, maksymalnie do 4 godzin
  • w czasie transportu w chłodziarce (temp. +4 – +15C) mleko może być przechowywane do 24 godzin
  • przechowywanie pokarmu kobiecego w temperaturze +4C (czyli w lodówce) jest dozwolone do 96 godzin

 

Mleko zamrożone

 

Mleko zamrożone w temperaturze -20C jest zdatne do spożycia optymalnie przez 3-6 miesięcy, a w temperaturze -10C – 2 tygodnie.

 

Mleko rozmrożone

 

Przechowywanie pokarmu rozmrożonego w lodówce (temperatura +4C) jest zalecane przez maksymalnie 24 godzin od całkowitego rozmrożenia. Pokarmu nie gotuj, gdyż mleko traci wówczas część swoich właściwości. Pamiętaj, że nie wolno ponownie zamrażać rozmrożonego mleka!

 

Mleko ze wzmacniaczem

 

Przechowuj zgodnie z zaleceniami producenta preparatu, którego używasz.

 

Suplementacja

 

Aktualnie u dzieci karmionych piersią zaleca się dodatkową podaż witaminy D. Wskazówki dotyczące suplementacji DHA (kwasu dokozaheksaenowego, który odgrywa istotna rolę w rozwoju układu nerwowego i wzroku) znajdziesz w naszym poprzednim wpisie dotyczącym rozwoju wzroku u dzieci.

 

Dieta matki w czasie karmienia piersią

 

W pierwszym miesiącu życia dziecka piersi kobiety produkują ok. 1200 ml mleka dziennie. Ilość ta zwiększa się do 2 litrów ok. drugiego miesiąca (palenie tytoniu może zmniejszyć ilość mleka o 250-300ml/dzień). W czasie laktacji ilość przyjmowanych kalorii należy zwiększyć o 500-600 na dziecko na dzień (czyli mając bliźnięta powinnaś zjadać ok. 1000 kcal więcej, niż wcześniej). Najprościej mówiąc – mama karmiąca powinna odżywiać się zdrowo. Zdrowo – czyli w sposób urozmaicony. Dieta matki ma wpływ na smak mleka, co bezpośrednio przekłada się na gotowość dziecka do akceptacji nowych smaków w czasie rozszerzania diety.

W żywieniu kobiet karmiących zaleca się spożywanie węglowodanów złożonych (np. pieczywo pełnoziarniste, makaron pełnoziarnisty). Dwa razy w tygodniu mięso zastąp rybami, a raz w tygodniu – roślinami strączkowymi (świetne źródło białka). Nie zapominaj o piciu – wskazana jest głównie woda. Jeśli jesteś fanką kawy lub herbaty – łączne spożycie kofeiny powinno być nie większe, niż 300mg/dzień (ok. 3 filiżanek kawy i 6 filiżanek herbaty). Obserwuj jednak swoje dziecko po spożyciu kawy – maluchy czasem reagują wówczas niepokojem, czy trudnościami w zaśnięciu.

I co bardzo ważne – nie wprowadzaj diety eliminacyjnej, jeśli nie ma do tego wskazań!

 

 

To już wszystko, co przygotowałyśmy na dziś. A co Wy myślicie o karmieniu piersią? Jaki jest Wasz stosunek? Udało się Wam karmić wyłącznie piersią przez 6 miesięcy, czy wprowadzacie pokarmy uzupełniające wcześniej? Zapraszamy do dzielenia się swoimi doświadczeniami w komentarzach!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *