pluszowa małpka trzyma w lewej łapce maskę nebulizatora
A co gdy ...?

A co gdy kaszel męczy?

Kaszel stanowi jeden z najczęstszych problemów, z którym rodzice zgłaszają się z dzieckiem do lekarza. Najczęściej spowodowany jest infekcją dróg oddechowych. Jak sobie poradzić z kaszlem? Jakie leki są dostępne w aptekach? Kiedy kaszel wymaga poszerzenia diagnostyki? Zapraszamy do lektury.

Kaszel jest to fizjologiczny odruch obronny organizmu przed czynnikami drażniącymi błonę śluzową przewodu oddechowego (tj. bakterie, wirusy, ciało obce, kurz, dym tytoniowy, nagłe obniżenie temperatury, substancje chemiczne itp.) . Przede wszystkim, musisz pamiętać więc, że kaszel jest tylko objawem. W przypadku dzieci najczęstszą jego przyczyną są infekcje dróg oddechowych. Należy jednak pamiętać, że zdrowe dziecko może kaszleć 1-10 razy w ciągu dnia i jest to objaw fizjologiczny, nie stanowiący powodu do obaw.

Czy kaszel jest mokry czy suchy?

Nie zawsze rodzic potrafi określić czy kaszel obserwowany u dziecka jest mokry (dziecko odkrztusza wydzielinę ) czy suchy (bez odkrztuszania wydzieliny). Czasem zdarza się że w ciągu dnia obserwujemy u dziecka i kaszel suchy i mokry. Wynika to z ewolucji charakteru kaszlu podczas infekcji. We wcześniejszym artykule wspominałyśmy , że w pierwszej fazie zapalenia na początku obserwujemy kaszel suchy, ostry – wynikający ze ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła i pobudzania tym samym znajdujących się tam receptorów kaszlu. Potem, w wyniku zwiększonej produkcji śluzu i jego zalegania w drogach oddechowych – kaszel zmienia się w produktywny (mokry). Często kaszel jest mokry rano, co wynika ze zbierania się wydzieliny w drogach oddechowych przez noc. Następnie, w ciągu dnia wskutek odruchu kaszlowego śluz jest usuwany i w konsekwencji dziecko zaczyna kaszleć sucho.

Co zrobić, gdy nie umiem ocenić rodzaju kaszlu?

Jeśli masz wątpliwości jak rozróżnić kaszel suchy od mokrego, poproś lekarza w gabinecie, by sam ocenił i w ten sposób zdobędziesz punkt odniesienia. Jeśli jesteś rodzicem małego, niewspółpracującego dziecka, które nie potrafi zaprezentować kaszlu – możesz nagrać kaszel w domu.

Ze względu na czas trwania kaszel dzielimy na:

  • Ostry – trwający  <3tyg.
  • Podostry – 3-8 tygodni
  • Przewlekły – utrzymujący się powyżej 8 tygodni.

W tabeli przedstawione zostały najczęstsze przyczyny kaszlu ostrego i przewlekłego:


KASZEL OSTRY

KASZEL PRZEWLEKŁY
– Zakażenia wirusowe dróg oddechowych
– Zapalenie oskrzeli
– Zapalenie oskrzelików
– Astma oskrzelowa
– Grypa
– Zapalenie płuc

– Przewlekłe bakteryjne zapalenie oskrzeli
– Nieswoisty kaszel poinfekcyjny
– Astma oskrzelowa
– Zespół kaszlu z górnych dróg oddechowych
– Refluks żołądkowo- przełykowy
– Mukowiscydoza
– Zespół dyskinezy rzęsek
– Aspiracja ciała obcego, itp.

Oczywiście diagnostyką i różnicowaniem przyczyny kaszlu zajmuje się lekarz na podstawie wywiadu podmiotowego i przedmiotowego, czasem badań laboratoryjnych i obrazowych (RTG, badanie spirometryczne, EKG itp.).

ALARM: Kiedy należy udać się szybko do lekarza?

Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy alarmowe takie jak:

  • Nagły początek objawów z epizodem zakrztuszenia – podejrzenie aspiracji ciała obcego
  • Kaszel u noworodka
  • Znaczne nasilenie objawów, duszność
  • Produktywny kaszel trwający >3 tygodni
  • Przewlekły produktywny kaszel przede wszystkim rano – tzw. odpluwanie „pełnymi ustami”
  • Krwioplucie, zły stan dziecka, nocne poty, spadek masy ciała
  • Problemy z połykaniem
  • Zaburzenie rozwoju – np. niedobór masy ciała i wzrostu
  • Nawracające zapalenia płuc.

Leczenie:

W pierwszych dniach zakażenia kaszel suchy może być bardzo męczący dla dziecka, utrudniać mu przyjmowanie płynów, jedzenia, zaburzać sen, powodować ból i w takich przypadkach możemy krótkotrwale stosować leki przeciwkaszlowe.

Wśród dostępnych w aptece preparatów przeciwkaszlowych  wyróżniamy :

  • Leki o działaniu ośrodkowym:

– opioidowe (kodeina) -> mają więcej działań niepożądanych niż leki działające obwodowo; przy przedawkowaniu mogą wywołać depresję ośrodka oddechowego (mówiąc prościej – spłycenie, a nawet zatrzymanie oddychania);

– nieopioidowe (dekstrometorfan, butamirat)-> nie hamują ośrodka oddechowego, wykazują działanie rozszerzające oskrzela.

  • Leki o działaniu obwodowym (lewodropropizyna) -> działają w obrębie drzewa oskrzelowego i tkanki płucnej; w aktualnych wytycznych leczenia zakażeń dróg oddechowych u dzieci to właśnie lewodropropizyna (jedyny zarejestrowany w Polsce lek przeciwkaszlowy o działaniu obwodowym) jest zalecana do stosowania jako lek przeciwkaszlowy u dzieci.

Co poza lekami?

Alternatywą dla leków mających działanie przeciwkaszlowe są substancje czynne takie jak:

  • miód
  • glicerol

Maja one właściwości nawilżające błonę śluzową gardła raz zmniejszają nasilenie kaszlu. Przeprowadzono nawet badania z zastosowaniem miodu, których wyniki były dość zaskakujące – okazało się bowiem, że miód wykazuje działanie przeciwkaszlowe porównywalne z lekami przeciwkaszlowymi. Najlepszy efekt obserwowano z użyciem miodu gryczanego i eukaliptusowego, natomiast w polskich warunkach możecie wypróbować po prostu łyżeczkę miodu, który akurat jest w domu podaną dziecku przed snem.

W kolejnym etapie zakażenia, kiedy to dochodzi do zwiększenia produkcji śluzu, ważną rolę odgrywa prawidłowe nawodnienie dziecka, utrzymanie drożności nosa oraz nawilżenie dróg oddechowych. Szczególnie ważne jest, by pamiętać o obfitym pojeniu dziecka, sprzyja to rozluźnieniu zalegającej wydzieliny i ułatwianiu odkrztuszania, natomiast zbyt małe spożycie płynów może powodować gęstnienie śluzu, jego zaleganie, trudniejsze odkrztuszanie i w konsekwencji – wtórne nadkażenie. O znaczeniu odpowiedniej podaży płynów pisałyśmy już wielokrotnie, tabelkę z zapotrzebowaniem na płyny u dziecka znajdziecie TU. Oczywiście pamiętajcie, że w przypadku choroby, czy gorączki ilość wypijanych płynów trzeba zwiększyć – może się więc okazać, że Wasz chory przedszkolak powinien wypić nawet 2 litry (tak – 2 litry!) płynów.

Oczywiście możemy się wspomóc dostępnymi syropami, których działanie polega na normalizacji wydzielania śluzu, jego rozrzedzeniu lub zwiększeniu ilości i ułatwianiu usuwania wydzieliny na zewnątrz. Należy przy tym pamiętać, że leki rozrzedzające wydzielinę nie są wskazane u najmłodszych dzieci ze względu na możliwość „zalania” drzewa oskrzelowego.

Świetnym sposobem na złagodzenie kaszlu, nawilżenie błony śluzowej dróg oddechowych, rozluźnienie zalegającej wydzieliny i ułatwienie jej odkaszlnięcia, a także wspomożenie się w walce z katarem są nebulizacje – najczęściej wystarczy zwykła sól fizjologiczna.

A co z antybiotykami…?

Antybiotyki są lekami przeciwdrobnoustrojonowymi, NIE przeciwkaszlowymi. Stosujemy je tylko, gdy stwierdzamy cechy nadkażenia bakteryjnego. W zdecydowanej większości przypadków (blisko 90% infekcji u dzieci) antybiotykoterapia nie jest wymagana, a prawidłowe leczenie objawowe pomaga w walce z chorobą.

Infekcja ustąpiła, ale kaszel pozostał…

To częsty powód niepokoju rodziców, przeważnie niepotrzebnie! Jak wynika z badań obserwacyjnych, część dzieci może kaszleć jeszcze przez nawet 2-3 tygodnie po ustąpieniu infekcji. Jest to tak zwany kaszel poinfekcyjny, nie wymaga leczenia, związany jest z nadreaktywnością oskrzeli po przebytej chorobie. Jest to czas konieczny na odtworzenie ciągłości błony śluzowej i jej struktury, w tym elementów usuwających drobne zanieczyszczenia, kurz itp. Dlatego możesz obserwować kaszel u dziecka w ciepłych i zimnych pomieszczeniach, przy zmianie temperatury, po wysiłku, wychodząc na zewnątrz.

I to już wszystko na dziś, mamy nadzieję, że przekonałyśmy Was, że nie taki kaszel straszny, jak go ludzie malują 😉 Podzielcie się w komentarzach swoimi sposobami (w tym tymi domowymi) na walkę z kaszlem!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *