nietolerancja fruktozy
A co gdy ...?

A co gdy owoce nam nie służą? Czyli słów kilka o nietolerancji fruktozy.

Z czym kojarzą się Wam pyszne, soczyste owoce i świeżo wyciskane soki owocowe? Hmmm… ze zdrowiem prawda? No właśnie, ale czy zawsze sprawiają, że czujemy się zdrowi i pełni energii?? W dzisiejszym artykule opowiemy Wam co nieco na temat nietolerancji fruktozy – co to za schorzenie, czym się objawia, jak diagnozować i leczyć? Przyjemnej lektury!

Czym jest nietolerancja fruktozy?

Jak nazwa wskazuje nietolerancja fruktozy to „nietolerowanie” przez nasz organizm substancji, która nazywa się fruktoza. Związane jest to z upośledzonym jej wchłanianiem przez przewód pokarmowy a dokładnie przez jelito cienkie.  Zapytacie pewnie: a co to takiego ta fruktoza?

Otóż, fruktoza to cukier prosty (tzw. monosacharyd), który w pokarmach może występować w trzech formach jako:

  • wolny cukier
    lub w połączeniach:
  • dwucukier – np. sacharoza- połączenie dwóch cukrów prostych- fruktozy i glukozy
  • polimery tzw. fruktany.

Wchłanianie fruktozy w przewodzie pokarmowym jest złożonym procesem regulowanym między innymi przez swoiste transportery GLUT dla fruktozy (głównie GLUT 5), przez obecność w świetle jelita innych cukrów prostych- glukozy i galaktozy, itp. W tym wpisie nie będziemy zagłębiać się w mechanizmy wchłaniania fruktozy ani omawiać wrodzonej nietolerancji fruktozy, która jest ciężką i rzadką chorobą genetyczną.

Jakie są objawy nietolerancji fruktozy?

W oparciu o złożony proces wchłaniania fruktozy, chciałybyśmy opisać patomechanizm pojawienia się objawów chorobowych, które zgłaszają dzieci z nietolerancją tego monocukru. Fruktoza oraz jej polimery – fruktany docierają do jelita grubego. Tam jako substancje osmotycznie czynne doprowadzają do nagromadzenia wody w świetle jelita.

W konsekwencji dochodzi do przyspieszenia perystaltyki jelit, a to, jak możemy się domyślać, jest przyczyną biegunek. Dodatkowo fruktoza i fruktany stają się substratem (pożywką) dla jelitowych bakterii fermentujących. Prowadzi to do nadmiernej produkcji gazów i nasilenia dolegliwości jelitowych – tj wzdęcia brzucha, bólu brzucha, braku łaknienia, nudności oraz nasila dolegliwości związane z refluksem żołądkowo- jelitowym.  

Nietolerancja fruktozy bardzo często współistnieje z nietolerancją innych składników pokarmowych (węglowodanowych) głównie z nietolerancją laktozy. Zauważono, że u pacjentów z czynnościowymi zaburzeniami przewodu pokarmowego spożycie fruktozy znacznie nasila dolegliwości.

Jak możemy rozpoznać nietolerancję fruktozy? 


Musimy udowodnić, że dolegliwości jelitowe obserwowane u dziecka są spowodowane nadmierną podażą fruktozy w diecie. Najbardziej uznaną metodą pozwalającą rozpoznać nietolerancję laktozy jest wodorowy test oddechowy po doustnym obciążeniu fruktozą.
U dzieci test ten polega na podaniu roztworu fruktozy (ok. 1g/kg masy ciała), a następnie na pomiarze cząsteczek wodoru w powietrzu wydychanym (przy użyciu odpowiedniego aparatu) w odpowiednich odstępach czasowych. 
Interpretacja testu: test uznajemy za dodatni jeśli dochodzi do istotnego wzrostu wodoru w powietrzu wydychanym w porównaniu z wartością wyjściową (przed obciążeniem).

Niektórzy badacze uważają, że nietolerancję fruktozy należy również rozpoznać u pacjentów, u których mimo ujemnego testu wodorowego, po obciążeniu fruktozą- pojawiły się dolegliwości tj. silne bóle brzucha, wzdęcia, biegunka itp.

Leczenie nietolerancji fruktozy:

Nie trzeba być profesorem, żeby wiedzieć , że unikamy tego co nam nie służy i szkodzi. Tak też jest w przypadku leczenia nietolerancji fruktozy.

Leczenie opiera się na ograniczeniu zawartości fruktozy/ fruktanów oraz zrównoważeniu zwiększonej zawartości fruktozy w pokarmach dodatkiem glukozy. Na podstawie badań stwierdzono bowiem, że wchłanianie fruktozy jest silniejsze, gdy glukoza i fruktoza (jako wolny cukier) są obecne w tych samych stężeniach. Zadbanie o ten stosunek sprawia, że dolegliwości wynikające z upośledzonego wchłaniania fruktozy są mniej wyrażone (korzystny efekt dodania glukozy do pokarmów które zawierają dużą ilość fruktozy).

Ponadto powinno się zwracać uwagę na zawartość fruktanów w pożywieniu. Nie powinny one przekraczać 0,5g w jednorazowym posiłku.

Fruktoza stanowi również dodatek do słodyczy i napojów jako środek słodzący (czy nazwa syrop glukozowo-fruktozowy coś Wam mówi?)

Cel leczenia to indywidualne określenie najwyższej tolerowanej dawki fruktozy przez pacjenta.

Istnieją schematy leczenia polegające na wprowadzeniu fazy eliminacyjnej, trwającej 2 tygodnie i opierającej się na ograniczeniu spożycia fruktozy do 5g/dobę. A następnie stopniowym wprowadzeniu większej ilości tego cukru, tolerowanej przez pacjenta.

Czy to oznacza że musimy zupełnie rezygnować z owoców i warzyw?

Absolutnie nie, zauważono ze lepiej tolerowane są produkty które zawierają mniej fruktozy oraz w których fruktoza jest zrównoważona adekwatną ilością glukozy. Do nich zaliczamy owoce:

  • grubo pestkowe – morele, śliwki, brzoskwinie, nektarynki
  • jagodowe – czarne jagody, maliny, truskawki, żurawina
  • cytrusowe – grejpfruty, pomarańcze, mandarynki, cytryna 
  • inne owoce – banany, ananasy, kiwi.

Niestety, musimy tu zmartwić wielbicieli jabłek i gruszek – zarówno owoce, ich przetwory, jak i soki, zawierają dużą ilość fruktozy i często są przyczyną dolegliwości bólowych.

Jest też i dobra wiadomość – racjonalne postępowanie dietetyczne pozwala na zmniejszenie lub zupełnie niweluje objawy chorobowe. Na czym polega? Wybieraj produkty z mniejszą zawartością fruktozy, a jeśli Twój Maluch nie wyobraża sobie życia bez jabłek – spróbujcie znaleźć, metodą prób i błędów, ilość, która nie wywołuje objawów.

Należy pamiętać ze zawartość fruktozy i glukozy zmienia się w miarę dojrzewania owoców. Gotowane warzywa/owoce zawierają mniej fruktozy.

Lista produktów z niską i wysoką zawartością fruktozy:

KATEGORIA Niska zawartość fruktozy Wysoka zawartość fruktozy
WARZYWA Sok z bambusa, buraki, marchew, seler, szczypiorek, zielona papryka, kapusta włoska, pomidor , rzodkiew, rabarbar, szpinak, ziemniaki. Karczochy, szparagi, brokuły, por, grzyby, cebula, groszek, papryka czerwona, szalotka, przetwory z pomidorów.
OWOCE Awokado, żurawina, limonka,ananas, truskawki, mandarynka, banany. Wszystkie owoce nie znajdujące się na liście dozwolonej, soki, suszone owoce (takie jak rodzynki, śliwki, daktyle), owoce w soku lub syropie.
ZIARNA
I ZBOŻA
Mąka gryczana, chipsy kukurydziane, bezglutenowe pieczywo, krakersy i makarony bez dodatku HFCS- syropu glukozowo- fruktozowego, ryż, chleb żytni, makaron z mąki gryczanej Żywność z pszenicą (chleb pszenny, makaron, kuskus), ziarna z dodatkiem HFCS.
MIĘSO Nieprzetworzone mięso każdego rodzaju Marynowane i przetworzone mięsa
NABIAŁ Każdy produkt bez dodatku HFCS. Każdy produkt z dodatkiem HFCS.

Podsumowanie:

Jak widzicie – problem nietolerancji fruktozy jest niedoceniany i może stanowić częstą i istotną przyczynę czynnościowych zaburzeń układu pokarmowego zwłaszcza u niemowląt i dzieci.

Obserwując swoje dzieci z bólami brzucha, zwróćcie uwagę na związek z posiłkami, napojami – może zauważycie, że po soku, czy kompocie jabłkowym Wasz maluch zaczyna skarżyć się na dolegliwości? Czujna obserwacja i świadomość występowania nietolerancji fruktozy pomogą Wam uniknąć żmudnej i długotrwałej diagnostyki, błędnych rozpoznań u dzieci podejrzewanych o alergię pokarmową lub diagnozowanych z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego. 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *